Noorwegen haalt 8 procent, ABP nog geen 4: jouw pensioen betaalt de rekening voor groene idealen

In dit artikel:

Het Noorse staatsfonds behaalde de afgelopen vijftien jaar gemiddeld ongeveer 8 procent rendement per jaar, terwijl het Nederlandse pensioenfonds ABP onder de 4 procent bleef. Volgens een vergelijking die econoom Martin Visser en EW-hoofdredacteur Hella Hueck bij WNL bespraken, kan dat verschil neerkomen op circa 400 miljard euro aan gemist rendement voor Nederlandse deelnemers. In 2025 waren Nederlandse pensioenfondsen volgens die vergelijking de enige in een groep industrielanden met een negatief resultaat. ABP rapporteerde zelf een rendement van -1,6 procent; de stijging van de dekkingsgraad kwam door de rente en niet door de beleggingen.

Visser wijst op Nederlandse regels en het afdekken van risico’s als mogelijke verklaringen voor het lagere rendement. De auteur legt echter vooral de nadruk op politieke en ideologische beleggingskeuzes. ABP verkocht in oktober 2021 voor ongeveer 15 miljard euro aan fossiele beleggingen, na jarenlange druk van actiegroep Fossielvrij NL, waterschappen en deelnemers. Tegelijkertijd presteerden bedrijven als Shell en BP sterk, waardoor deelnemers die koersstijgingen misliepen. ABP investeert inmiddels ruim 25 miljard euro in duurzame energie en klimaat en wil dat bedrag tegen 2030 verhogen naar 30 miljard euro.

Daarnaast stapte het fonds onder meer uit Tesla vanwege de beloning van topman Elon Musk, en uit technologiebedrijven als Google en Facebook. Ook verkocht het aandelen Caterpillar vanwege de discussie over Israëls beleid. Volgens de auteur waren juist Amerikaanse technologiebedrijven de afgelopen jaren belangrijke aanjagers van beursrendement.

De vergelijking met Noorwegen kent beperkingen: het staatsfonds hoeft geen pensioenen op korte termijn uit te keren, kan langer beleggen en valt niet onder dezelfde Nederlandse regels. Toch stelt de auteur dat ABP vrijwillig winstgevende sectoren uitsloot om politieke redenen, terwijl deelnemers verplicht bij het fonds zijn aangesloten en niet zelf kunnen kiezen.

Bij de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel worden rendementen bovendien directer zichtbaar in persoonlijke pensioenpotten. Daarom pleit de auteur ervoor dat fondsen rendement voor deelnemers wettelijk vooropstellen, ideologische uitsluitingen vooraf aan deelnemers voorleggen en jaarlijks openbaar maken wat zulke keuzes in euro’s kosten.