'Pensioenfonds moet onder de Wtp zelf vooraf definiëren wat succes is'

In dit artikel:

Onder de Wet toekomst pensioenen (Wtp) verdwijnt de dekkingsgraad als centrale maatstaf voor het succes van pensioenfondsen. Besturen moeten daarom zelf bepalen welke doelen zij nastreven, hoe die worden gemeten en welke normen daarbij horen.

Rendement alleen is daarvoor onvoldoende. Ook de rente beïnvloedt sterk hoeveel pensioen uit een bepaald vermogen kan worden uitgekeerd. Zo kan een positief overrendement samengaan met een veel grotere stijging van de verwachte uitkering, terwijl een negatief overrendement soms leidt tot een forse daling. Pensioenfonds Openbare Bibliotheken illustreert dit met cijfers voor deelnemers van 30 jaar: een overrendement van circa 12% leidde tot ongeveer 17,5% hogere verwachte uitkeringen, terwijl later bijna 5% negatief overrendement gepaard ging met een daling van circa 23%.

Fondsen zoals PMT en Cosun rapporteren daarom meerdere factoren, waaronder totaalrendement, beschermingsrendement, de verandering van de kostprijs van pensioen en de ontwikkeling van het verwachte pensioen. Pensioenfonds Schilders vat die informatie samen in een index. Voor gepensioneerden zijn vooral het spreidingsvermogen en de mogelijke toekomstige pensioenaanpassing relevant; bij een negatief spreidingsvermogen speelt ook de solidariteitsreserve een rol.

Volgens pensioeneconoom Anne Laning ontbreken in de kwartaalrapportages nog vaak de uitvoeringskosten en de bredere context van dienstverlening, risico en rendement. Andere relevante maatstaven zijn onder meer service, communicatie, deelnemerstevredenheid, prestaties ten opzichte van een benchmark en duurzaam beleggen. Lagere kosten zijn niet automatisch beter als daar minder service of rendement tegenover staat.

De auteur pleit daarom voor een samenhangende ‘balanced scorecard’. Besturen moeten vooraf vastleggen wat succes betekent, per doelstelling een indicator en norm bepalen en aangeven welke bijsturing mogelijk is. Veel fondsen publiceren inmiddels losse indicatoren, maar missen volgens Laning nog een overkoepelend kader. De tijd van één eenvoudige graadmeter zoals de dekkingsgraad is daarmee voorbij.