Pensioenfondsen kunnen honderden miljarden mislopen, en jij had nooit iets te kiezen

In dit artikel:

Het artikel bekritiseert het beleggingsbeleid van ABP, het pensioenfonds voor onder meer leraren, politieagenten en ambtenaren. In een bespreking bij WNL vergeleken econoom Martin Visser en EW-hoofdredacteur Hella Hueck de prestaties van Nederlandse pensioenfondsen met die van het Noorse staatsfonds. Dat fonds behaalde de afgelopen vijftien jaar gemiddeld ongeveer 8 procent rendement per jaar, terwijl ABP onder de 4 procent bleef. Volgens een door Visser aangehaalde berekening kan dat verschil in vijftien jaar zijn opgelopen tot circa 400 miljard euro aan gemist rendement voor deelnemers.

Ook over 2025 zouden Nederlandse pensioenfondsen in de vergelijking als enige groep uit een aantal industrielanden een negatief rendement hebben behaald. ABP rapporteerde zelf een beleggingsresultaat van -1,6 procent. De hogere dekkingsgraad kwam volgens het artikel vooral door veranderde rentestanden en niet door betere beleggingen.

Visser noemt Nederlandse regels, risicobeperking en het afdekken van risico’s als verklaringen voor het rendementsverschil. De auteur legt echter vooral de nadruk op politieke en ideologische beleggingskeuzes. ABP verkocht in oktober 2021 voor ongeveer 15 miljard euro aan fossiele beleggingen na jarenlange druk van actiegroep Fossielvrij NL, waterschappen en deelnemers. Inmiddels investeert het fonds volgens eigen opgave ruim 25 miljard euro in duurzame energie en klimaat, met een doel van 30 miljard euro in 2030. Daarnaast verkocht ABP belangen in onder meer Tesla, Google, Facebook en Caterpillar, om uiteenlopende politieke of maatschappelijke redenen. Volgens het artikel liep het fonds daardoor rendement mis, onder meer doordat Amerikaanse technologiebedrijven sterk presteerden.

De vergelijking met Noorwegen heeft beperkingen: het staatsfonds hoeft geen pensioenen op korte termijn uit te keren, kan langer beleggen en valt niet onder dezelfde Nederlandse regels. Toch vindt de auteur dat ABP bovenop die structurele verschillen vrijwillig winstgevende sectoren uitsloot. Omdat werknemers verplicht bij hun pensioenfonds zijn aangesloten, kunnen zij die keuzes niet ontwijken.

Dat wordt volgens het artikel urgenter in het nieuwe pensioenstelsel, waarin deelnemers een persoonlijk pensioenvermogen krijgen. Rendementsverlies is dan directer zichtbaar, vooral voor jongeren die risicovoller beleggen. De auteur roept de Tweede Kamer daarom op rendement voor deelnemers wettelijk voorop te stellen, ideologische uitsluitingen aan goedkeuring van deelnemers te onderwerpen en jaarlijks openbaar te maken wat zulke keuzes kosten.